Aby uzyskać certyfikację ekologiczną produktów, uporządkuj surowce, receptury, identyfikowalność partii i dokumentację, wybierz uprawnioną jednostkę certyfikującą, pobierz formularz z IJHARS i złóż wniosek. Po audycie otrzymasz certyfikat, który pozwala legalnie komunikować cechy bio, eko lub organic w zatwierdzonym zakresie.
Czego potrzebujesz
- Rozporządzenie (UE) 2018/848
- opis produktu
- wykaz planowanych określeń na etykiecie
- dokumentacja zakładu
- opisy procesów
- receptury
- etykiety
- lista jednostek certyfikujących
- formularz zgłoszenia
- dane przedsiębiorcy
- certyfikat
Instrukcja krok po kroku
- Ustal zakres certyfikacji i status produktu
Sprawdź, czy produkt i prowadzona działalność podlegają certyfikacji ekologicznej zgodnie z Rozporządzeniem (UE) 2018/848; określ, czy chodzi o rolnictwo ekologiczne, przetwórstwo, czy konkretną grupę produktów. Sprawdź też, czy planujesz używać określeń bio/eko/organic oraz czy dotyczy to win, cydrów lub innych napojów fermentowanych, dla których określenia „lokalne”, „jakościowe”, „rzemieślnicze” lub „kraftowe” wymagają certyfikatu niezależnego, małego producenta napojów fermentowanych i wpisu w rejestrze przedsiębiorców KOWR.
⚠ Posługiwanie się określeniami bio/eko/organic bez certyfikatu może skutkować karą pieniężną do 200% korzyści majątkowej uzyskanej lub której mógłby uzyskać za produkty wprowadzone do obrotu, nie niższą jednak niż 1000 zł. - Przygotuj dokumentację i wdroż wymagania
Opisz proces produkcji, używane surowce, receptury i sposób znakowania; wdróż wymagania zgodne z Rozporządzeniem (UE) 2018/848. Uwzględnij właściwy zakres przetwórstwa ekologicznego, m.in. owoce i warzywa, zboża, wyroby cukiernicze, kawę, herbatę, mięso, mleko, sery, napoje, przyprawy, pasze i drożdże.
⚠ Oznakowanie produktu bez certyfikatu może pociągnąć konsekwencje prawne i finansowe. - Wybierz uprawnioną jednostkę certyfikującą
Wybierz jednostkę spośród 12 zarejestrowanych w Polsce podmiotów upoważnionych do wydawania certyfikatów ekologicznych. Potwierdź, że jednostka certyfikująca obejmuje swoim zakresem Twój produkt i rodzaj działalności. - Złóż zgłoszenie i wniosek
Pobierz formularz „Zgłoszenie podjęcia działalności w zakresie rolnictwa ekologicznego” ze strony IJHARS (www.gov.pl/web/ijhars), wypełnij go, dołącz dokumentację zakładu i złóż w wybranej jednostce certyfikującej. - Przeprowadź audyt certyfikacyjny
Umożliw jednostce certyfikującej przeprowadzenie audytu certyfikacyjnego; przedstaw procesy, dokumentację, receptury i etykiety. Po audycie odbierz prezentację wyników i ustal ewentualne niezgodności do usunięcia.
⚠ Nie ukrywaj niezgodności ani zmian w procesie, bo mogą one wpłynąć na wynik audytu i ważność certyfikatu. - Odbierz certyfikat i oznakuj produkt
Po pozytywnej ocenie odbierz certyfikat od uprawnionej jednostki certyfikującej. Stosuj oznakowanie ekologiczne tylko dla produktów objętych certyfikatem i zgodnie z zatwierdzonym sposobem znakowania.
⚠ Certyfikaty BIO wydają wyłącznie uprawnione instytucje; oznakowanie produktu bez certyfikatu może skończyć się konsekwencjami prawnymi i finansowymi. - Poddawaj się nadzorowi i kontrolom okresowym
Utrzymuj zgodność procesu i oznakowania z certyfikatem, przyjmuj kontrole okresowe jednostki certyfikującej, aktualizuj dokumentację i etykiety oraz zgłaszaj jednostce certyfikującej istotne zmiany w działalności.
Kiedy i po co wdrażać certyfikację ekologiczną produktów
Planuj certyfikację ekologiczną produktów, gdy chcesz sprzedawać produkt jako ekologiczny, używać określeń bio, eko lub organic bądź wejść na rynek eko z ofertą czytelną dla odbiorców. Ma ona sens także wtedy, gdy odbiorcy hurtowi, sieci handlowe lub klienci B2B oczekują potwierdzenia pochodzenia i sposobu wytwarzania. Certyfikat ekologiczny jest wówczas nie tylko dokumentem, lecz narzędziem budowania zaufania i przewidywalnej współpracy.
Więcej informacji znajdziesz tutaj: programy ochrony środowiska.
Drugi powód jest regulacyjny: w obrocie żywnością ekologiczną dobra intencja ani opis procesu nie wystarczą. Bez certyfikatu nie można legalnie komunikować cech ekologicznych, a nieuprawnione deklaracje narażają markę na zarzut greenwashingu. Wdrażanie certyfikacji ekologicznej produktów ma więc sens przede wszystkim tam, gdzie ekologia jest częścią pozycjonowania, a nie tylko dodatkiem do opakowania. Zaplanuj je, zanim etykieta, strona i oferta handlowa zaczną obiecywać więcej, niż potwierdza certyfikat.
- gdy produkt ma trafić do kanałów sprzedaży wymagających potwierdzenia ekologiczności,
- gdy chcesz ograniczyć ryzyko greenwashingu i jasno uzasadnić komunikację,
- gdy budujesz zaufanie do marki na rynku eko i chcesz utrzymać je w czasie.
Jak przygotować firmę i produkt do certyfikacji ekologicznej oraz kto wydaje certyfikaty
Certyfikacja ekologiczna produktów wymaga uporządkowania firmy tak, aby dało się wykazać zgodność z wymaganiami. Zweryfikuj surowce ekologiczne, receptury i procesy oraz identyfikowalność (traceability) partii — od przyjęcia surowca po gotowy produkt. Zadbaj, by dokumentacja zakładu, opisy procesów, etykiety i dowody kontroli były spójne. Upewnij się, że wewnętrzny system kontroli pozwala wychwycić niezgodności i reagować na zmiany. Jeśli planujesz określenia bio, eko lub organic, sprawdź, czy produkt i etykieta są objęte certyfikatem; nie deklaruj ich wcześniej. Formularz zgłoszenia pobieraj z oficjalnej strony IJHARS, a komplet dokumentów złóż do wybranej jednostki certyfikującej. Sprawdź, czy jednostka certyfikująca obejmuje swoim zakresem Twój produkt i rodzaj działalności. W UE certyfikaty ekologiczne wydają uprawnione jednostki certyfikujące działające w systemie kontroli zgodnym z Rozporządzeniem (UE) 2018/848. W Polsce są to jednostki zarejestrowane — jest ich 12. Polskie Centrum Akredytacji nie wydaje certyfikatów ekologicznych; potwierdza kompetencje jednostek w systemie akredytacji. Certyfikat odbierasz po audycie i stosujesz oznakowanie tylko w zatwierdzonym zakresie.
Na co uważać i kiedy zlecić certyfikację fachowcowi
Największe opóźnienia i koszty pojawiają się zwykle nie podczas audytu, lecz wcześniej: gdy wybrana jednostka nie ma uprawnień do certyfikacji danego produktu albo gdy dokumentacja nie domyka identyfikowalności (traceability) partii. Sprawdź akredytację i zakres jednostki, zanim złożysz wniosek. Nie traktuj certyfikatu ekologicznego jak certyfikatu CE — to odrębne systemy i inne wymagania; mylenie ich w komunikacji osłabia wiarygodność i może podsycać zarzut greenwashingu.
Pilnuj też aktualności etykiet, receptur i opisów procesu. Zmiany produktowe zgłaszaj jednostce certyfikującej zawczasu — nie po wprowadzeniu partii do obrotu. Doradca ds. certyfikacji lub pełnomocnik jest najbardziej przydatny przy ustalaniu zakresu, przeglądzie identyfikowalności (traceability), przygotowaniu do audytu i planowaniu zmian. Warto go zaangażować, gdy brakuje osób odpowiedzialnych za dokumentację, gdy produkt ma wiele wariantów lub gdy szybko zmieniasz proces i opakowania. Wcześniejsze wsparcie zwykle kosztuje mniej niż powtórny audyt i wstrzymana sprzedaż.
Koszty certyfikacji eko i certyfikatu CE – z czego składa się cena
Nie ma jednej stawki za certyfikat eko ani za „certyfikat CE”. W certyfikacji ekologicznej budżet tworzą zwykle opłata wstępna za rozpatrzenie wniosku, audyt certyfikacyjny w zakładzie, wydanie certyfikatu, nadzór i kontrole okresowe oraz badania laboratoryjne, jeśli jednostka certyfikująca ich wymaga. Do tego dochodzą koszty przygotowania dokumentacji, receptur i etykiet oraz ewentualnych poprawek. Wysokość zależy od jednostki certyfikującej, zakresu działalności, liczby produktów, wielkości i złożoności zakładu oraz częstotliwości kontroli.
Certyfikat CE to odrębny system oceny zgodności, a nie ekologiczny certyfikat produktu. Jego koszt zależy od przepisów dla danej grupy produktów, klasy ryzyka, zakresu badań laboratoryjnych, dokumentacji technicznej oraz tego, czy wymagany jest udział jednostki notyfikowanej. Przy prostszych wyrobach może wystarczyć deklaracja producenta, przy bardziej ryzykownych — badania i audyt. Planując budżet, porównuj certyfikat eko i CE osobno: mają inne cele, opłaty i nadzór.
- opłata wstępna i rozpatrzenie wniosku,
- audyt oraz ewentualne kontrole dodatkowe,
- wydanie certyfikatu i nadzór okresowy,
- badania laboratoryjne wymagane dla produktu,
- przygotowanie i aktualizacja dokumentacji, etykiet oraz wdrożenie poprawek.
Lista kontrolna
- Czy produkt i planowane określenia są objęte certyfikacją ekologiczną?
- Czy wybrana jednostka certyfikująca jest uprawniona do wydawania certyfikatów ekologicznych?
- Czy formularz zgłoszenia pobrano ze strony IJHARS?
- Czy dokumentacja i etykiety są zgodne z Rozporządzeniem (UE) 2018/848?
- Czy certyfikat obejmuje faktycznie wprowadzane produkty i sposób znakowania?
- Czy ustanowiono sposób aktualizacji dokumentacji i kontroli okresowych?
Najczęstsze błędy
- Używanie określeń bio/eko/organic bez certyfikatu — unikaj ich, dopóki certyfikat nie obejmuje produktu.
- Wybór jednostki nieuprawnionej — sprawdź, czy jednostka certyfikująca jest wśród 12 zarejestrowanych podmiotów upoważnionych do wydawania certyfikatów ekologicznych.
- Pobranie nieaktualnego formularza — pobieraj formularz zgłoszenia ze strony IJHARS.
- Brak aktualizacji dokumentacji i etykiet po zmianie procesu — zgłaszaj zmiany jednostce certyfikującej.
- Stosowanie określeń „lokalne”, „jakościowe”, „rzemieślnicze” lub „kraftowe” dla win, cydrów i innych napojów fermentowanych bez certyfikatu niezależnego, małego producenta napojów fermentowanych i wpisu w rejestrze przedsiębiorców KOWR — spełnij oba warunki.